Rabu, 13 Oktober 2010

KARTA POPULAR LUTA HAMUTUK, konaba programa PDL, iha Distritu Aileu

Karta Popula LUTA HAMUTUK,

iha loron 12/10/2010, Dirigente Media Kablakihun hetan karta popular  Luta hamutuk nian ne'e, karta ida ne'e tuir fontes Medi KABLAKIHUN..karta ne'e hatoo ona ba Presidente Republika, Primeiru Ministru no mos hatoo ba Ministerio kompetente no LUTA HAMUTUK nia Stakeholders tomak.. 

Programa Dezenvolvimentu Lokal (PDL) nudar programa nebe mak governu implementa iha nivel suco ho objektivu 3 mak hanesan; loke kampu de trabalho, hamenus kiak no kapasita lider lokal sira atu simu desentralizasaun (Camara Municipio). PDL ne’e hahu implementa iha tinan 2005 iha governasaun anterior no sei kontinua iha governo aktual. Relasiona ho PDL, Luta Hamutuk mos servisu hamutuk agensia internasional ida mak hanesan World Bank liu husi Justice for the Poor (J4P) iha Timor Leste. Servisu hamutuk ne’e aktualiza liu husi join research iha tinan 2009 liu ba hodi buka hatene prosesu implementasaun PDL iha Timor Leste. Peskiza ne’e halao iha distrito rua mak hanesan, Distrito Aileu no Lautem.

Relasiona ho rezultadu peskiza ne’e, iha loron 29 - 30 de Setembro 2010 ekipa Luta Hamutuk ho World Bank halao aktividade diskusaun nível komunidade (community briefing) durante loron rua iha Distrito Aileu hodi halo desiminasaun ba rezultado peskiza nian nomos husu opiniaun husi autoridades lokal no komunidade sira iha dezenvolvimento lokal. Fatin nebe mak Luta Hamutuk halao community briefing mak Suco Leurai no Suco Madabeno.

Atravesa desimina rezultadu peskiza nebe mak halo ona husi peskizador Luta Hamutuk nian no World Bank. Luta Hamutuk hakarak rona direitamente hanoin husi komunidade no lider lokal sira konaba sira nia konyesementu ba PDL nomos oinsa sira nia partisipasaun iha prosesu planeamento, implementasaun, monitoramento no evaluasaun iha programa dezenvolvimentu lokal durante ne’e. Ho hanoin katak, rona dereitamente husi komunidade no autoridades local sei bele ajuda diak liu prosesu implementasaun programa dezenvolvimento local. Hodi hatene didiak mos nia frakeza, forsa, oportunidade nomos dezafio sira bainhira implementa PDL. Nune bainhira lideransa nasional sira foti desizaun ruma ba prioridades bazeia ba nesesidades povu maioria mak moris iha areia rurais.

EJIJENSIA KOMUNIDADE
1. Hahu husi prosesu planeamento no koordinasaun: líder lokal no komunidade laiha asistensia tekniku husi MAEOT.
Líder lokal no komunidade sira hatene mak oinsa hato’o nomos formula sira nia prioridades mak sira sente presiza propoin atu tau-matan bainhira chefe do suco sira konvoka enkontro hamutuk. Maibe lider lokal sira seidauk iha kapasidade nato’on bainhira halo estimasaun ba nia orsamento nune plano barak mak la-passa tamba seidauk bele priense montante orsamento mak alokadu. Informasaun nebe mak Luta Hamutuk hetan katak, tamba laiha linha koordenasaun no komunikasaun nebe mak efektivu entre governu sentral no distrital ba iha suco no aldeia difikulta sira hodi halo konsultasaun bainhira halo planeamento suco nian.

Luta Hamutuk ejiji atensaun makaas ba guverno, atu hadia linha koordenasaun no komunikasaun husi sentral ba areia rurais, ajuda mos kapasita lider lokal sira bainhira atu halo planeamentu tuir objetivo lolos husi PDL nian. Tamba planeamentu projeto nebe mak propoin husi suco barak mak la-passa tamba planu barak mak la-kondis ho montante orsamentu PDL nebe mak alokadu. Nune tuir lolos iha prosesu planeamentu hodi deside prioridades iha suco presiza iha akompanhamento tekniku husi Ministério Administrasaun Estatal e Ordenamento Território (MAEOT) para halo konsultasaun nune-mos bele sai meus hodi kapasita lider lokal sira.

2.  Implementasaun PDL indika seidauk iha partisipasaun maximu husi komunidade.
Iha prosesu diskuasun nebe halao iha suco rua ne’e, indika katak implementasaun Progama Dezenvolvimentu Lokal (PDL) durante ne’e ladun la’o ho transparante no ladun iha partisipasaun maximu husi komunidade hodi deside sira nia prioridades rasik. Tamba prioridades nebe mak durante ne’e deside la-refleta nesesidade  no prioridades lolos mak komunidade hakarak. Tamba-ne’e sira ladun iha partisipasaun bainhira kontrator sira implementa projeto. Lia hirak ne’e hato’o husi juventude sira iha Suco Leurai katak, bainhira kontrator halo be’e dalan no halo kontrusaun ba ponte ki’ik iha fatin refere. projeto ne’e parado tiha ona no laiha kontinuasaun, sira lahatene tambasa mak paradu. Tuir sira katak, projeto lolos seidauk remata tamba hare’e ba baleta mak ke’e-ona seidauk hada fatuk no simente. Sira mos lahatene klaru konaba montante osan projeto nian, tamba autoridade lokal no komunidade sira la-informadu nomos akontese tamba kontrator la-hari’i kuadro projeto.

Relasiona ho kazu ida ne’e, Luta Hamutuk husu ba MAEOT no Ministério Infrastruktura hodi Fo nia atensaun makaas ba realidade ida ne’e, presiza haruka komisaun ida hodi halo evaluasaun no investigasaun ba projeto konstrusaun baleta no ponte iha Suco Leurai. Tamba agora dadaun baleta balun komesa at fila-fali, nomos komunidade sira la-satisfas ho kontrator ne’e. Husu mos ba Ministério Infrastruktura, atu aviza makaas ba kontrator sira katak antes implementa projeto, tenke informa uluk ba autoridades lokal sira nomos hari’i kuadru projeto nune sira bele tau-matan nomos kontribui ba implementasaun do projeto.

3.  Sistema aprovizionamento PDL seidauk diak no povu ejiji atu implementa rasik projeto PDL.
Relasiona ho aprovizionamento projeitu PDL, komunidades sira mos ejije ba governu atu hadiak sistema aprovizionamentu. Sira ladun hetan informasaun diak prosesu tenderizasaun, nomos kontrator mak manan projeto PDL bainhira implementa projeto barak mak laiha kualidade. Tamba-ne’e komunidade sira iha Suco Leurai no Madabeno husu atu orsamentu projeto ne’e entrega deit ba suco mak implementa rasik. Tamba realidade hatudu katak projeitu balun nebe mak implementa husi suco, iha duni kualidade no ema barak mak partisipa hodi servisu, do que kontrator mak implementa. Tamba kontrator sira fo servisu deit ema oituan. Komunidade kontra sistema ne’e, tamba orsamentu PDL ne’e sei habokur deit kontrator sira no osan labele sirkula iha suco laran. Komunidades no lider lokal sira mos ajiji makaas ba governu atu aumenta orsamentu ba PDL tamba orsamentu nebe mak aloka ba PDL durante ne’e kiik liu no la-responde prioridades iha suco.

Liu husi community breifing ne’e, komunidade rekomenda ba governu atu aumenta tan orsamentu ba programa PDL atu nune bele responde duni nesesidades no prioridade komunidade sira, no iha parte seluk governu mos bele atinzi duni objetivo PDL nebe deside tiha ona. Husu mos katak guverno presiza involve dereita komunidade iha prosesu kontrusaun/projeto PDL. Luta Hamutuk hare’e katak, ejijensia ida ne’e forte nomos realistiku hodi bele implementa husi MAEOT. Importante mak dezenvolve mekanismu akompanhamentu tekniku husi MAEOT bainhira autoridade no komunidade sira hakarak atu implementa rasik projeto PDL.

4. Seidauk iha mekanismu nebe diak oinsa re-informa prioridades nebe mak la-passa iha Komisaun Avaliasaun no Verifikasaun.
Iha parte seluk, sistema servisu nebe mak durante uza hodi deside prioridades mos ladun la’o afektivu, tamba proposta balun nebe mak la-passa ka la-aprova iha komisaun avaliasaun no verfikasaun, la-informa fila fali ba komunidade sira. Tamba tuir mekanismu nebe mak iha autoridade lokal sira tenke informa fila fali ba komunidade kona ba proposta nebe mak passa no la-passa.

Luta Hamutuk husu ba MAEOT hodi re-orienta chefe do suco sira, inklui administradores distrito no sub-distrito hodi halao mekanismu re-informasaun prosesu ba iha komunidade. Seidauk iha mekanismu apropriado hodi halo soasializasaun. Relasaun ho ne’e presiza orsamento nato’on ba autoridades lokal sira hodi halo mobilizasaun nomos fasilita prosesu hirak ne’e. Tamba autoridades sucos no aldeias barak mak hasoru limitasaun ba fasilidades mobiliario no apoio orsamento.

5. Presiza estabelese meus mekanismu keisa iha nível rurais.
Durante halo diskusaun, Luta Hamutuk descobre keisa bar-barak husi komunidade sobre dezenvolvimento lokal nomos sira nia partisipasaun. Sira ho antusiasmu makaas halo complaint ba Luta Hamutuk, sira ejiji ba Luta Hamutuk atu hato’o ba lideransa sira, ba guverno, Parlamento Nasional nomos ba Presidente da Republika hodi hetan konsiderasaun. Sira mos hamro’ok ho informasaun tamba durante ne’e ladun iha mekanismu ida oinsa transfere politika iha Dili ba iha areia rurais sira.

Tamba-ne’e, Luta Hamutuk husu ba guverno, liu-liu MAEOT atu estabelese mekanismu keisa iha nivel rurais. Nune povu bele hato’o sira nia keisa nomos guverno bele iha meus proprio hodi hadia prosesu dezenvolvimento local.


KEISA HUSI KOMUNIDADE
Iha prosesu diskusaun ho komunidades no lider lokal sira, Luta Hamutuk mos  konsege identifika kazu projeitu PDL balun nomos problema balun nebe mak kestiona husi komunidade sira mak hanesan:

1. Projeitu kontruksaun Valeta no Ponte (Ministerio Infrastruktura).
Iha tinan 2008 liu husi programa PDL implementa projeitu baleta no ponte iha Suco Leurai maibe projeitu ne’e konsidera failla tamba laiha kualidade. Tuir komunidade katak, projeto halo baleta ne’e tuir dezenho sei halo 20 km maibe realidade halo deit 2 km. Projeitu ne’e rasik implementa husi Diresaun Obras Publika (Ministerio Infrastruktura). Kazu ne’e rasik komunidade no autoridade suco sira halo ona protesta ba diresaun obras publika liu husi autoridade lokal nivel Distrito maibe laiha resposta no ignora tiha deit.  

2. Projeitu uma ba feto faluk (MSS).
Iha suco Leurai ministeriu solidaridade sosial hari uma 7 ba feto faluk sira, nebe tuir lolos projeitu ne’e remata iha fulan 2 nia laran, maibe realidade hatudu katak implementasaun projeitu ne’e kuaze tinan 1 ona seidauk remata. Tuir lolos, fisikamente uma hari’i hotu ona iha fulan rua-tolu kotuk ba, maske balun at fila-fali, maibe kontrator seidauk bele entrega ba feto faluk sira tamba seidauk halo inagurasaun husi guverno ba uma ne’e. Feto faluk sira iha suco Leurai kontinua hela iha uma nebe nia kondisaun at teb-tebes, satan iha tempu udan feto faluk sira terus liu tan, tamba kondisaun sira nia uma labele satan anin no udan ona.

3. Programa selu idozus (MSS).
Iha tinan 2010 nia laran iha suco Leurai ema idozus hamutuk nain ualu nulu (80) resin la-hetan sira nia direitu tamba sira nia naran la-tama iha lista nebe mak lori husi nasional. Maibe ema hirak ne’e iha tinan kotuk liu ba, hetan ona sira nia direitu maibe tansa mak iha tinan agora sira la bele simu? Tuir informasaun  katak lista (data base) nebe lori husi nasional la hanesan ho lista iha suco. Iha parte seluk iha mos idozos balun mak simu osan la kompletu, tamba tuir lolos simu USD$ 360.0 maibe realidade simu deit USD$250.0.

4. Natan barak mak abandonado nomos laiha irigasaun (MAFP).
Suco Leurai nudar suco ida nebe mak iha Natar kuaze 20 hektares maibe labele halo produsaun tamba laiha irigasaun ladiak no iha hand tractor ida deit hodi fila-rai, sira ejiji hodi aumenta trator no halo irigasaun ba natar sira mak abandonado. Autoridades local no komunidade sira halo proposta dalabarak ona maibe Ministerio Agrikultura (MAFP) laiha resposta to’o agora. Sira mos kestiona makaas konaba promesa nebe mak halo husi Ministeriu Agrikultura katak, komunidade sira bele halo relatoriu hodi hetan kombustivel gratuitu husi MAFP maibe durante ne’e sira la hetan komustivel nebe mak prometivu husi MAFP rasik. Nune komunidade rasik mak hola kombustivel hodi tau ba iha hand tractor ida mak sira iha agora dadaun.


CONCLUSAUN
Husi Rezutladu peskiza nomos aktividade briefing durante loron 2 iha Distrito Aileu nebe halo husi ekipa Luta Hamutuk kolabora ho world Bank, hatudu katak implementasaun PDL iha nivel suco la-susesu (falha) tamba la-konsege atinzi objetivo tolu nebe mak mensiona iha matadalan PDL nian. Indikador ne’e bele justifika, tamba maske iha tinan 5 ona governu ne’e implementa projeitu pilotu PDL maibe lider lokal sira seidauk iha kapasidade natoon atu halo planeamentu ba sira nia dezenvolvimentu suco. Nune-mos MAEOT rasik seidauk dezenvolve mekanismu diak oinsa hasae kapasidade local, halo akompanhamento tekniku, estabelese meus keisa iha nivel suco to’o aldeia, nomos mekanismu kontrollu sei fraku teb-tebes. Nune prejudika kualidade projeto PDL nian.

Projeitu PDL seidauk hatudu mudansa signifikadu atu loke campo de trabalho nomos hamenus kiak iha areia rurais. Tamba durante prosesu implementasaun projeto PDL, partisipasaun komunidade sei minimu liu, intermus atu hetan servisu nomos sirkulasaun osan iha fatin refere. Parte seluk mak seidauk iha partisiapasaun maximu komunidade iha planeamentu nomos kontrollu.  Tamba, dala barak projeitu PDL ne’e implementa husi kontrator sira no trabalhador  sira mai husi kontrator nia ema, nune orsamentu mak tuir lolos hela iha suco tenke fila-fali ba iha kapital Dili no rai liur.

Mak ne’e deit, ba ita hotu nia atensaun no kolaborasaun, la haluha Luta Hamutuk hato’o obrigado wain.


Dili: 12 de Outubro de 2010


Mericio Akara
Direitor Luta Hamutuk
Timor Leste
by
Dirigente Madia KABLAKIHUN.
dw

Selasa, 12 Oktober 2010

Prosesu Negosiasaun Pipeline, Alfredo lohi povu

Prosesu negosiasaun konaba pipeline, Alfredo Pires (SERN) dehan, iha posibilidade mai Timor Leste tanba kompania Woodside konkorda ona atu  halo estudo ba fatin tolu, hanesan ba dada pipeline ba Darwin, Namlele iha tasi laran no estudu mai iha Timor Leste.

Informasaun nebe mak Dirigente Media KABLAKIHUN asesu, ALfredo Pires prefere liu atu halo estudu ba fatin tolu ne'e para Australia bele iha posibilidade atu diskute tan fali opsaun ba AUSTRALIA ne'e...prosesu ida ne'e hatudu katak Alfredo Pires (SERN) ho nia assesor hakarak fo oportunudade ba ba AUSTRALIA

by
Dirigente Media KABLAKIHUN

Minggu, 10 Oktober 2010

Hadia estrada tenke ho Kualidade

Direitur Luta Hamutuk (LH) Mericio. Akara hatete katak, Ministeriu Agrikultura I Peskas
(MAP) konsege aumenta ona produsaun, maibe Ministeriu Turismu Comersiu Industria (MTCI) maka tenki fasilita distribuisaun. "Ita hare ida ne'e maka realidade, tanba ne'e maka sei
 epende ba importasaun hahu husi rai liur," hatete Mericio.

Kamis, 07 Oktober 2010

KRESIMENTU EKONOMIKU TIMOR LESTE LA’OS SAE 12,2%.

Populasaun iha baze hatete katak kresimentu ekonomiku Timor Leste la’os sae ba 12,2% maibe iha deit 2,12% tanba povu barak sei moris iha linha kiak no mukit nia laran.

“Kresimentu ekonomia ida nebe’e mak ho valor 12,2% di balik dari ida ne’e, bele mos 2,12%”, afirma Jaime Ribeiru husi Distritu Liquisa, Sub Distritu Bazartete, wainhira  Luta Hamutuk halo sorumutu regional konaba impaktu kresimentu ekonomia Timor Leste 12,2% iha salaun imprezarial Maubisi foin lalais ne’e. Jaime Ribeiru hateten katak, aliende povu sei moris kiak no mukit sei iha dezempregu barak, tamba dehan Jaime Ribeiru argumentu Guvernu hateten katak kresimentu ekonomiku sae 12,2% ne’e hanesan propaganda deit no laiha ralidade. “Oinsa povu nia moris sei kiak no dezempregu sei barak, apakah moris ida hanesan ne’e mak ita nia kresimentu ekonomia sae 12,2%? Tamba ita hare importasaun fos no sasan deit sei mai husi rai liur, ita rasik sidauk reporta ita nia produtu nebe’e mak iha” nia komenta.

Leonardo da Silva husi Distritu Ainaro Suku Manutasi hateten katak, kresimentu bo’ot hanesan ne’e ba Membru Guvernu sira deit, maibe laos ba povu. “Kresimentu ekonomia 12,2% ne’e ba nai ulun sira deit, maibe la’os ba povu ki’ik sira” nia komenta. Martino dos Reis Arauzu reprezentante Juventudi Distritu Aileu komenta katak, kresimentu ekonomia 12,2%, ne’e bo’ot liu fali nasaun nebe’e mak iha Azia Sudeste nebe’e mak dezenvolvidu. “Kresimentu ekonomia 12,2%, ita halo komparasaun ho nasaun nebe’e iha Azia tenggara, antau Timor Leste nia kresimentu ekonomia mak makas liu, mais kuitadu Timor baa tan fali iha Irlandia no Korea, ne’e ita la moe? ita nioa kapita deit a’as, maibe ita Timor sei atan ba ema nia nasaun ita la senti an?”, nia komenta hodi husu.

Administrador Sub. Distritu Laulara Distritu Aileu, Abilio Alves hateten katak, kresimentu ekonomia 12,2% ne’e teoria deit, maibe iha pratika sidauk to’o iha 12,2% ne’e. Ami hanoin katak, ita nia kresimentu ekonomia bele sae tan 13 to’o 14 no bele sae tan 100%, maibe povu sira sei moris kiak 0,1% nafatin deit, nia komenta. Paulo do Nasimentu husi Sub. Distritu Zumalai Distritu Covalima hateten katak, Guvernu informa katak, kresimentu ekonomia TL sa’e ba 12,2% maibe tamba saida mak ho kresimentu nebe’e makas maibe povu sei kontinua la asesu ba Estrada, be mos noa Elektrisidade. “Ida ne’e mak kresimentu ekonomia 12,2% ne’e ka”, nia duvidas.Domingus Soares husi Distritu Aileu afirma katak, Membru Guvernu ida nungka tun ba halo sosializasaun derepenti deit dehan kresimentu ekonomia Timor Leste sae 12,2%. Agora ita Timor 9 bahan pokok (sembaku) mai husi rai liur, secara politika ita ukun-an, secara ekonomia ita federasaun, antaun tanba saida mak kresimentu ekonomia ne’e sae ba 12,2% nia informa.

Dirigente media  Kablakihun
NW

KAK SAI KURTINA, DIAK LIU DESOLVE

Fulan nen (6) ona Komisaun Anti Korupsaun (KAK) Estabelese, maibe to’o ohin loron KAK sidauk hatudu rezultadu ruma husi ninia servisu.
Publiku hahu duvidas ba KAK nebe’e ladauk halo investigasaun ba kazu Korupsaun, Koluizaun no Nepotismu (KKN). Afinal durante ne’e ema barak mak hakilar kona ba KKN nebe’e buras iha Guvernu AMP no Primeiru Ministru Kay rala Xanana Gusmao, rasik husu ona ba PN atu hasai imunidade husi Vice PM Jose Lius Guteres ho MNE Zakarias Albano da Costa hodi komete iha investigasaun.
 Directur Luta Hamutuk "Mericio Akara", hatete Luta Hamutuk la hakfodak tanba fou-foun hari’i KAK, Luta Hamutuk  pesimista ona ho figura hirak nebe’e mak lidera KAK. “Ida ne’e atu justivika deit ami nia pesimista desde inisiu, ami la fiar ema sira nebe’e kaer KAK atu kombate KKN iha rai laran  "afirama Akara".
Akara dehan, KAK sai deit hanesan kurtina ida hodi taka ema nia matan no gasta deit Estadu nia osan. Se KAK iha duni komitmentu, boa vontade no integridade atu kombate KKN, lolos tempu to’o ona atu KAK halo buat ruma. Indikador ba Korupsaun barak mak akontese no forti tan no sai ona hanesan segredu publiku. Liu-liu kazu Vice PM (Jose Luis Guteres) ho MNE (Zacarias Albano da Costa), tanba PM Xanana rasik fo dalan ona atu hasai imunidade husi Ministru 2 ne’e.
“KAK nonok liu tan, tan ne’e ita kesti ona sira nia boa vontade, spiritu no integridade atu kombate KKN ka lae? ka sira atu aproveita deit institusaun KAK para hodi hetan osan fulan-fulan” nia hatete. Ba problema haforsa estrutura, Akara dehan, iha parte ida bele komprende maibe se fulan 6 ona mak forma ema lor-loron ne’e demais ona. Akara hatete, lolos KAK tenke bo’ok kazu ruma, aliende halo formasaun be ema sira nebe’e sira rekruta. “ Labele nonok demais, labele toba deit. KAK piur liu fali lenuk, lao ne-neik liu. Lao tenke hanesan ema, lao lalais oituan. Hau hanoin ita atu lohi malu mak barak,” dehan Akara

Dirigente Media Kablakihun
dw.

Minggu, 03 Oktober 2010

DIRECTUR LUTA HAMUTUK Konsidera Enkontru Joint Comission-Sunrise Comission LA IHA PROGRESU

Diario Nasiona 01/10/2010

Enkotur ba dala 28 Joint Comission-Sunrise Comission nebe halao iha DILI, Directur LUTA HAMUTUK, konsidera LA IHA PROGRESU, tanba la iha rezultadu

Sorumutu durante Loron rua (28-29/09/2010) nebe halao iha Hotel ARBIRU, Pantai Kelapa ne'e ho objectivu atu koalia progresu dezenvolvimentu Greater Sunrise  no oinsa atu dada pipeline mai iha Timor Leste ou namlele iha tasi laran.

Posisaun LUTA HAMUTUK nian konaba asuntu ida ne'e Klaru Desde Governu Anterior no to'o agora ne'e hakarak duni Pipeline tenki mai iha Timor Leste. kontekstu atual ami nia observasaun ba Enkotru ida ne'e, hanesan Enkontru normal deit l aiha progresu, tanba ita hatene asuntu saida mak sira diskute, tanba sira fo sai ba Publiku"Hateten MERICIO AKARA"  ho ida ne'e LUTA HAMTUTUK husu ba Governu li husi SERN atu bolu Kompania Woodside halo Komferensia Imprensa hodi deklara Rezultadu nebe  mak diskute durante loron rua ne'e nia laran.

Ida ne'e sira la halo, entau SERN nia ekipa nebe mak halao diskusaun ne'e deklara oin seluk no parte Woodside deklara oin seluk, entaun publiku mak konfuzaun i atu fiar los ida ne'e? (hateten MERICIO AKARA)

tanba ne'e Tuir Luta Hamutuk negosiasaun Joint Comission ne'e la sufisiente, diak liu proposta ba Negosiasaun Entre ministerial para futuru Pipeline ne klaru, se lae sinal Pipeline ne'e la klaru.

AKARA Informa katak Representante SERN Fransisco Mointeiro, hateten katak Enkotru ne'e iha indikasaun positivu, tanba Kompania Woodside koko muda nia Posisaun hodi negosia obsaun seluk, maibe iha tempu nebe mak hanesan Woodside dehan katak, estetmentu ne'e LA LOS, Woodside la dehan buat ida konaba Mudansa Posizaun.

LUTA HAMUTUK nia haree no analiza ba Enkontru loron rua ne'e buat ruma sala, tanab sa mak Enkotru hamutuk maibe sai ba liur representante husi Governu Timor Leste hateten katak Kompania Woodside Komprende pozisaun Timor Leste nian no koko hanion ba Obsaun seluk laos ba Floating LNG no DARWIN LNG. Winhira Konfirma ba Woodside, ne'e la los, diskusaun ne'e lao normal deit no sira la fo sira nia Pozisaun, entaun ida ne'e signifika ita koko halo konfuzaun. Hau hanoin problema sala entre ekipa nee mak halo negosiasaun, ekipa husi Timor Leste no Kompania Woodside.

tanba ne'e AKARA hateten ba oin atu halo Enkontru ba Rikusoin Timor Leste sira tenke esplika didiak ba povu. Liu-liu esplika ne'e ba Primeiru Ministru  no Presidente Republika Demokratika de Timor Leste halo lolos, depois ba Parlamentu Nasional nebe mak representante Povu.  Se lae ekipa ne'e halo konfuzaun ba ita nia ulun boot sira, membru Parlamentu sira inklui ba Publiku. Ami husu prosesu diskusaun ne'e nia progresu, ami dehan laiha prosesu i pipeline atu ba nebe no to'o agora mos la klarunafatin, ida ne'e mak ami nia observasaun (AKARA informa)

MERICIO AKARA Ejije ba SERN para bolu fali WOODSIDE hodi halo konferensia da imprensa hamutuk hodi Informa rezultadu Enkontru loron rua ne'e, se lae konfuzaun ba publiku iha nafatin i povu sei la komprende liu tan no at liu tan se ita nia PRimeiru Ministru, Presidente Republika, Parlamentu Nasional, membru Parlamentu Nasional simu Informasaun sala tan, entaun ita sei kria tensaun kolaborasaun entre Timor Leste ho Australia, tamba deit Informasaun sala. AKARA husi Governu liu husi SERN atu diskute didiak, saida deit mak interese hamutuk, se konaba pipeline hau(AKARA) hanoin negosiasaun bele kontinua i rona malu didiak. Hau (AKARA) Hanoin nasaun rua ne'e to'o ikus hetan nia objectivu. Ami husi ba Ekipa negosiator ne'e tenki fo Informasaun los labele Interpretasaun Informasaun depois Haklaken ba fali Publiku i kria deit tensaun povu entre nasaun  rua ne'e, ida ne'e ami la konkorda.

Dirigente Media KABLAKIHUN
dw

Kamis, 30 September 2010

Woodside konkorda Kadoras GS mai Timor Leste

Suara Timor Loro Sae Quarta-Feira; 30/09/2010.

Komisariu Joint Comission no Sunrise Comission Timor Leste "Fransisco Monteiro" hateten Woodside konkorda ona lori kadoras mai Timor Leste...!!!

Diretur Luta Hamutuk "MERICIO AKARA" hateten katak Inkontru ne'ebe mak hala'o iha loron 28-29/09/2010 ne'e laos atu deside distinu kadoras GS, tanab Inkontru ne'e laos negosiasaun ba kadoras GS nian.

Ida ne'e inkontru regular bai-bain
nebe hala'o hodi sharing Informasaun iha Nivel teknis nian, laos katak sira bele koalia rezultado peskiza ka estudu balun, "AKARA esplika"

AKARA dehan, negosiasaun tenke lao duni to'o iha nivel aas liu hodi koalia konaba pozisaun Governu 2 ne'e (Timor Leste no Australia) ba distinu GS. Atu lori kadoras mai ka namlele deit iha tasi laran neba, labele diskute iha nivel tekniku nian deit, maibe presiza pozisaun politika, pozisaun Sosial no haree mos ba kestaun ekonomia.

AKARA hatutan tan lolos negosiasaun tenke hala'o ona iha nivel InterMinisterial Timor Leste no Australai hodi haree estudu Woodside nian ne'e. Negosiasaun InterMinisterial ne'e Importante tebes atu bele halo revizaun ba proposta Woodside tanab, bainhira Governu nasaun 2 ne'e foti desizaun ruma Woodside tenke halo tuir

Dirigente Media KablakiHun
Nw